Het Predikheren in Mechelen wint de Onroerenderfgoedprijs 2020

  • 2 oktober 2020

Matthias Diependaele, Vlaams minister van Onroerend Erfgoed, kent de Onroerenderfgoedprijs 2020 toe aan het Predikheren in Mechelen. Het voormalige klooster stond sinds 1975 leeg en werd herbestemd tot stadsbibliotheek. De bibliotheek is nu een culturele hotspot die ook als ontmoetingsplaats gebruikt wordt door de Mechelaars. Deze herbestemming zorgde letterlijk voor nieuw leven op een verlaten plek. Het Predikheren wint ook de publieksprijs op basis van een poll waaraan 11.223 mensen deelnamen. Atelier Mestdagh ontvangt van de jury een eervolle vermelding voor de glas-in-loodramen in de Sint-Niklaaskerk van Westkapelle. 

De Onroerenderfgoedprijs beloont recente realisaties op het vlak van monumentenzorg, landschapszorg en archeologie. De vijfde editie van de prijs stond in het teken van erfgoed dat publiek toegankelijk is. Uit 43 kandidaten nomineerde een externe jury in juli het Gruuthusemuseum in Brugge, het Predikheren in Mechelen en de Sint-Niklaaskerk in Westkapelle als laureaten. Uit deze lijst is nu een winnaar aangeduid. Elke laureaat wint een bedrag van 2.500 euro. De winnaar ontvangt daarbovenop 12.500 euro, dus 15.000 euro in totaal.

Het Predikheren in Mechelen

Predikheren Mechelen

Het 17de-eeuwse Predikherenklooster stond leeg sinds 1975, nadat het onder andere dienst had gedaan als bejaardentehuis, militair hospitaal en wapenarsenaal. Een stadskanker waarvoor de Mechelse dienst Monumentenzorg dringend een oplossing zocht. Zij organiseerden een architectuurwedstrijd om het noodlijdende monument om te toveren tot stadsbibliotheek en ontmoetingsplek voor de inwoners van de stad. De opdracht ging naar Korteknie Stuhlmacher architecten, in samenwerking met Callebaut Architecten en Bureau Bouwtechniek.

Het Nederlands-Belgische architectenteam koos ervoor om zoveel mogelijk sporen van de bewogen geschiedenis van het gebouw zichtbaar te laten, zowel vanbinnen als vanbuiten. De oude, versleten lagen springen vandaag in het oog als geconserveerde littekens. Vloerverwarming en technische voorzieningen, weggewerkt in een houten lambrisering, zorgen voor het comfort van de bibliotheekgangers. Aan de buitenkant zetten hedendaagse dakkapellen de nieuwe functie van het oude Predikherenklooster in de verf.

De jury: “Dit project heeft grote architecturale kwaliteiten. De duurzaamheid en tijdloze vormgeving komen nergens in het vaarwater van de historische waarde van het erfgoed. De laagdrempeligheid en het draagvlak bij de bevolking gaven de doorslag om dit project te bekronen. De site is vandaag een publieke parkzone, en aan de binnenkant is het Predikheren meer dan alleen een bibliotheek. Het is ook een trefpunt met ruimte voor lezingen en kleine optredens, met als toemaatje een koffiebar in de vroegere pandgang, een gezellig terras in de binnentuin en een restaurant.”  

Meer over het project lees je in ons Portfolio.

De andere laureaten

De Sint-Niklaaskerk in Westkapelle

Sint-Niklaaskerk Westkapelle

In maart 2013 werd het rustige Westkapelle opgeschrikt door een allesverwoestende brand in de Sint-Niklaaskerk. Na die fatale dag stonden van het gotische gebouw enkel de muren nog overeind. Het gemeentebestuur stond voor een zware beslissing. Wat te doen met deze ruïne in een tijd waarin kerkgebouwen steeds minder nut hebben? De kerk werd heropgebouwd in een moderne stijl en opgesplitst in twee delen. Het oudste stuk van de kerk behield een sacrale functie. Sporen van de brand, zoals de zwaargehavende altaren, bleven er bewust zichtbaar voor de kerkgangers. In het 19de-eeuwse deel kregen de ontwerpers meer vrijheid. Ze richtten het in als gemeenschapsruimte, met een inklapbare tribune en moderne vergaderruimtes. De nieuwe toren in zwart staal is net als vroeger weer een baken voor de streek.

De jury: ”Dit project is bijzonder doordacht. In dit monument zijn alle functionaliteiten mooi ingepast zonder afbreuk te doen aan de ruimtelijkheid. Vele kerken staan vandaag de facto leeg of worden sterk onderbenut. In Westkapelle heeft de gemeente de keuze gemaakt om het sacrale karakter in vraag te stellen en een deel van het gebouw een nieuwe bestemming te geven. Wij hopen dat het project daarin een voorbeeld kan zijn voor andere kerken.” 

Meer over het project lees je in ons Portfolio.

Het Gruuthusemuseum in Brugge

Gruuthuse Brugge

De restauratie van het Gruuthusemuseum transformeerde het 15de-eeuwse stadspaleis tot een erfgoedsite waar innovatie en geschiedenis centraal staan. Het stadsbestuur maakte van de uiterst noodzakelijke restauratiewerken gebruik om het museum een nieuw, hedendaags elan te geven. Het gebouw is bouwtechnisch helemaal opgeknapt, met aandacht voor brandveiligheid en isolatienormen. Het interieur kreeg een opfrisbeurt, deels op basis van onuitgevoerde plannen van de 19de-eeuwse stadsarchitect Louis Delacenserie. De polychromie in de inkomhal werd volledig gerestaureerd en de unieke, middeleeuwse bidkapel in ere hersteld. Op het buitenplein doet een gloednieuw, modern paviljoen dienst als inkombalie voor het museum en de Onze-Lieve-Vrouwekerk.

De jury: “Het Gruuthusepaleis is één van de beeldbepalende monumenten van de stad, geliefd bij Bruggelingen en drukbezocht door toeristen. Het is dan ook geen wonder dat vele stadsdiensten betrokken waren bij dit project. Ook de Bruggelingen zelf kregen een plaats in het restauratietraject. De maatschappelijke meerwaarde van dit project is groot, zowel lokaal als internationaal. Deze restauratie is maar één schakel in een grotere visie, die op termijn het museumaanbod zal versterken.” 

Meer over het project lees je in ons Portfolio.